Sinterklaasgedicht maken

Een sinterklaasgedicht heeft een opening van twee regels, één of twee strofen over een voorval van dit jaar en een slot dat naar het cadeau wijst. Paarrijm (AABB) leest het makkelijkst voor, en elk rijmwoord moet ook hardop rijmen.

Een sinterklaasgedicht is geen literatuur en hoeft dat ook niet te zijn. Het wordt hardop voorgelezen terwijl het pakje nog dicht op tafel ligt, en het moet twee dingen doen: iets persoonlijks zeggen over de ontvanger en lekker lopen. Hieronder staat precies hoe je dat voor elkaar krijgt, en waarom de meeste zelfgemaakte gedichten halverwege gaan hakkelen.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Drie dingen zijn genoeg voor een persoonlijk gedicht. Meer informatie maakt het niet beter, minder maakt het algemeen.

De naam van de ontvanger, zodat iedereen direct weet voor wie het is.
Het cadeau, want dat is de pointe waar het gedicht naartoe werkt.
Eén concreet voorval van het afgelopen jaar: een verhuizing, sleutels die steeds kwijt zijn, een cursus die nooit afkwam. Hier komt de plagerij uit.

"Voor mijn zus Anne, cadeau is een koptelefoon, ze is altijd te laat" is genoeg. Van die ene zin kun je een compleet gedicht bouwen.

De vaste opbouw van een sinterklaasgedicht

Bijna elk goed sinterklaasgedicht volgt dezelfde vorm. Die vorm is geen beperking maar een hulpmiddel: de lezer weet wat er komt en jij weet waar je naartoe schrijft.

1. De opening: Sint of Piet aan het woord

Twee regels waarin Sinterklaas of een Piet iets doet of denkt. Het klassieke voorbeeld is "Sint en Piet zaten te denken, wat ze jou dit jaar zouden schenken." De opening verklapt het cadeau niet, die zet alleen de scene.

2. De eerste strofe: de situatie of de anekdote

Vertel wat er dit jaar gebeurde en laat iets openstaan. Bij een doorlopend verhaal eindig je met een vraag of een gemis, bij losse anekdotes eindig je met een kleine pointe.

3. De tweede strofe: het cadeau en de groet

Hier lost het cadeau op wat er openstond, en de laatste regel is de groet: "met lieve groetjes van Sint en Piet". Noem het cadeau pas hier, en hint ervoor met "het pakje" of "de verrassing".

Rijmschema kiezen

Het rijmschema bepaalt hoe het gedicht klinkt als je het voorleest. Vier schema's komen in sinterklaasgedichten voor.

AABB (paarrijm) — regel 1 rijmt op 2, regel 3 op 4. Het klassieke sinterklaasrijm, leest het makkelijkst voor en is het beste startpunt.
ABAB (kruisrijm) — regel 1 rijmt op 3, regel 2 op 4. Rustiger van toon, fijn bij een langer verhaal.
ABBA (omarmend rijm) — regel 1 rijmt op 4, regel 2 op 3. Plechtiger, houd het dan kort.
AAAA (slagrijm) — alle vier de regels rijmen. Grappig als grap, maar moeilijk vol te houden zonder gezochte woorden.

De vijf fouten die het gedicht laten hakkelen

Het rijmwoord erin duwen. "Het pakje ligt daar op de plaat, want dat komt mooi van pas, wat laat." Kies eerst de zin die je wil zeggen en zoek daar een rijmwoord bij, nooit andersom.
Een rijmwoord met een komma erachter plakken. "Je nieuwe huis is heel mooi, gruis." Als je het rijmwoord er los achteraan zet, hoort de luisteraar dat meteen.
Binnenrijm. "Laura bewondert haar huis, zo fris als een buis." Het rijm valt halverwege de regel en het regeleinde landt dood. Het rijm hoort tussen regels.
Ongelijke regellengte. Een regel van zestien lettergrepen naast een van acht breekt het ritme zodra je voorleest.
Zeggen dat het cadeau er al is. "Je kreeg dit jaar een mooie pet" klopt niet: het pakje is nog dicht. Schrijf in de tegenwoordige of toekomende tijd.

Rijm controleren in plaats van hopen

Spelling die op elkaar lijkt is vaak geen rijm. "Denken" en "bedenken" is hetzelfde woord met een voorvoegsel, "tafel" en "knuffel" delen alleen een onbeklemtoonde uitgang. De enige betrouwbare test is opzoeken.

RijmSint doet dat automatisch: elk rijmpaar wordt opgezocht in een Nederlands rijmwoordenboek en krijgt een klankscore. Haalt een paar de score niet, dan wordt die rijmgroep herschreven voordat jij het gedicht ziet. Zie ook de rijmwoorden per thema.

Voorbeelden per persoon

Een gedicht voor een collega leest anders dan een gedicht voor een kind. Hieronder staat per ontvanger een compleet voorbeeld met uitleg waarom het werkt.

Liever niet zelf puzzelen? Vul één zin in en Sint schrijft het.

Gedicht maken